یکم:

کبک ناقوس‌زن و شارک سنتورزن است... (4)

سید سینا حسینی

 

در این قسمت به آشنایی با نوازندگان سنتور که در برنامه گلها نواخته اند می پردازیم. در کل نوازندگی سنتور را می توان به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول شیوه ای است که در آن نوازنده در یک مکتب و با یک شیوه خاص (به رپرتوار Repertoire معروف شده است) تعلیم می بیند مثل حبیب سماعی ، محمد صادق خان و ... از قدما و فرامرز پایور ، منوچهر صادقی و ... از متاخرین. دسته دوم وابسته به ذوق و سلیقه خود نوازندگی می کنند و آن چنان تحت تعلیم مکتب خاصی نیستند و اگر نزد استادی هم رفته باشند برای مدت کوتاه و پیدا کردن تجارب جدید است. مانند رضا ورزنده ، منصور صارمی ، مجید نجاحی و ... .

نوازندگانی که در برنامه گلها نوازندگی داشته اند ، عبارتند از (به ترتیب حروف الفبا):

فضل الله توکل ، فرامرز پایور ، منوچهر جهانبگلو ، محمد حیدری، جهانگیر شنجرفی ، منصور صارمی ، مجید نجاحی و رضا ورزنده.

البته نوازندگان دیگری هم گویا در رادیو نواخته اند اما یا آثارشان ضبط نشده و یا در دسترس نیست. مثل محسن بی آزار ، عباس زندی و ... . از این بین فضل الله توکل ، منصور صارمی ، مجید نجاحی و رضا ورزنده همکاری بیشتری با رادیو داشته اند.

فرامرز پایور همکاری رسمی خود با رادیو را از سال 1354 و با گلهای تازه 102 آغاز کرد (پیش از آن سه چهار صفحه ای که با ویولن مرحوم استاد صبا و آواز خانم آذر عظیما ضبط کرده بودند تحت عنوان یک شاخه گل پخش شده بود که جزو تولیدات رادیو نیست) از منوچهر جهانبگلو نیز سه، چهار برگ سبز به جا مانده است. جهانگیر شنجرفی که از کارکنان نیروی هوایی بوده ، بیشتر در رادیو نیرو هوایی برنامه داشته و در گلها شاید جمعا نیم ساعت هم از سازش باقی نمانده باشد. این سه نوازنده با ساز 9خرک نواخته اند و جزو دسته اول شیوه سنتور نوازی بوده اند. (هر سه در مکتب مرحوم استاد صبا آموزش دیده اند.)

در زیر با 4 نوازنده رادیو که نام برده شد آشنا خواهید شد اما ابتدا با وجوه مشترک بینشان آشنا شوید: همه این نوازندگان اکثرا با ساز 11 خرک نواخته اند. همه شان در دسته دوم شیوه نوازندگی سنتور هستند. هر چهار نفر در هنگام نوازندگی گاهی با دست نت ها را مقطع می کرده اند.

رضا ورزنده (1305 – 1355): ایشان موسیقی و ساز سنتور را نزد پدرشان مرشد ماندعلی ورزنده کاشانی آموختند. ساز ایشان سازی بوده که پدرشان ساخته بودند و گویا شکل و شمایل و ابعاد عجیب و غریبی داشته است. سیمهای آن همه از یک جنس بوده اند. مضرابهایشان شکل خاصی داشته است و ... . در کل صدای سنتور ورزنده (به علت عدم وجود نمد در سر مضراب) صدایی شفاف است. ریزها پر و فاصله مضرابها تا سیمها در هنگام ریز کوتاه است (یا به عبارتی ارتفاع نمی گیرد). گاها مضراب روی سیم می چسبد و نت مقطع می شود. تکیه ها گاها فواصل خاصی به خود می گیرند. (مثلا تکیه های دست چپ رو یک نت باقی می ماند و دست راست به ملودی پردازی در نت های بالایی می پردازد). نحوه پرورش و ارزش مطالب و آوازها و گوشه هایی که مرحوم ورزنده می نواختند بسیار عالی و دارای کیفیت موسیقایی بالاست. مرحوم ورزنده در تغییر دادن ضرب (ریتم) در هنگام نواختن دست توانایی داشته اند.

منصور صارمی (1309یا 1313 – 1378): ایشان موسیقی و ساز سنتور را نزد شخصی به اسم سیف الله و به طریق سینه به سینه آموخته اند و چند سالی هم نزد نورعلی برومند و مرتضی محجوبی به کسب تجربه می پردازد. در اصل مرحوم صارمی تعلیم دیده مکتب خودشان هستند نه شخص دیگری!! شیوه پرورش مطالب و بداهه نوازی های ایشان بسیار جالب و شنیدنی است، علی الخصوص وقتی با ساز یا سازهای دیگری همراهی کرده اند. مطالب ایشان در همنوازی ها ، که اکثرا به شیوه سوال و جواب بوده ، دنباله همان مطلبی است که نوازنده دیگر نواخته است که با توجه به عدم تمرین قبلی بسیار قابل توجه است.  نوازندگی ایشان بسیار شیرین و گوش نواز است. مطالبشان با اینکه در عمل پیچیده و پیاده کردنشان مشکل است اما در هنگام شنیدن بسیار ساده به نظر می آید یا به عبارتی سهل و ممتنع است.

فضل الله توکل (1321) ، مجید نجاحی (1313): دلیل اینکه نام این دو هنرمند را در کنار هم آورده ام این است که شیوه نوازندگی این دو شباهت هایی با هم دارد. صدای ساز این دو صدایی نرم تر و بم های آن پر حجم تر است. دلیل این امر پایین تر آوردن کوک ساز و استفاده از نمدهای قطورتر و سنگین تر در سر مضرابها است. از طرف دیگر با پایین آمدن کوک سیم ها قابلیت ارتعاش بیشتری پیدا می کنند، با استفاده از همین خصوصیت این دو هنرمند در هنگام نواختن با فشار انگشت شست بر روی پشت خرک سیمها لرزش (ویبراسیون) های خاصی به ساز می دهند که ناله های تازه ای ایجاد کرده است. (اگر به طور میانگین در نظر بگیریم، مجید نجاحی بیشتر از این روش استفاده کرده است) در نوازندگی این دو هنرمند نقش پاساژها و آرپژها بسیار زیاد است و در کل آنقدر که به خلق اصوات متفاوت دست می زنند به ارائه مطالب و گوشه ها و ... نمی پردازند و مطالب نواخته شده نسبتا سیر ساده تری دارد. البته تفاوت هایی هم بین نوازندگی این دو هنرمند وجود دارد. مثل همان میزان استفاده از ویبراسیون ها یا شفافیت ساز (صدای ساز مجید نجاحی از فضل الله توکل کمی شفاف تر است) و ... که با شنیدن آثار ایشان متوجه خواهید شد.

دوم: تکنوازان

 

در 3 شماره پیش آثاری از نوازندگان سنتور همراه کمانچه کامران داروغه شنیدید؛ این بار برای درک بهتر مطالب بالا سنتور هر 4 نوازنده معرفی شده را همراه نی محمد موسوی را می شنوید:

 

تکنوازان 680

مایه: ابوعطا

سنتور: رضا ورزنده  دانلود

نی: محمد موسوی

تکنوازان 618

مایه: افشاری

سنتور: مجید نجاحی  دانلود

نی: محمد موسوی

تکنوازان 754

دستگاه: شور

سنتور: منصور صارمی  دانلود

نی: محمد موسوی

تکنوازان 689

مایه: شوشتری

سنتور: فضل الله توکل  دانلود

نی: محمد موسوی

 

چهارم: شما و رادیو

 

این بار برنامه متفاوتی از شما و رادیو می شنوید که به مناسبت سالگرد تاسیس رادیو با اجرای آقای روحانی و خام آذر پژوهش اجرا شده است:  دانلود

 

1 – گفتگو با روحبخش:

گاراژ

دستگاه: سه گاه

آهنگ: عباس شاپوری

شعر: نواب صفا

 

دم گاراژ بودم و یارم سوار شد                      دل مسافرا بر من کباب شد

تلفن می کنم به سعادت آقا                       که یار شیرازیم امشو نگهدار

بابا جون دورت می گردم به قربونت می گردم      میرم تو شهر می گردم پی دلبر می گردم

تو که هی می زنی هی می زنی جار         تو که بار می زنی ماشین خواربار

الهی ماشینت خواربار شود خود                 که یار شیرازی همراه من باد

بابا جون دورت می گردم به قربونت می گردم   میرم تو شهر می گردم پی دلبر می گردم

آواز

عاشقم، دیوانه ام، اما ندارم چاره ای           دل به من گفتا بیا با هم بسازیم خانه ای

شب به کوی عشقم و روزم به هر ویرانه ای   عاشقان کی خانه دارند دل مگر دیوانه ای

ادامه تصنیف

از اون بالا می آی لنگه نداری                    مگر عشق منو بر سر نداری

الهی بشکنه اون لنگر کشتی                    نصیب من بشه یک زن رشتی

مامان دورت می گردم به قربونت می گردم   میرم تو شهر می گردم پی دلبر می گردم

 

2 – گفتگو با مجید وفادار و پروانه و جواد بدیع زاده:

 

شعر و آهنگ: پروانه

ویلن: مجید وفادار

 

این دل اگه دل منه من می دونم                       با من چه ها کرده اینو خوب می دونم

عاشقم کرده نکردم شکوه ای خوب می دونه        گوشه خلوت نشستم گریه کردم می دونه

می دونه                     می دونه           

 می دونه خوب تا نکرده این دل من با کسی

این دل فقط یارش و را می خواد  چون و چرا نمی کنه

دلم می خواد فرار کنم              تو جنگل آشیون کنم       

 هر کی از راه می رسه         چنگی به قلبم می زنه

این خدای آسمون هم رحمی به من نمی کنه     این دل فقط یارش و را می خواد چون و چرا نمی کنه

 

4 – گفتگو با شاهرخ نادری تهیه کننده برنامه شما و رادیو.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389ساعت 17:34  توسط سعید 

یکم: رادیو  فرهنگ

 

پنجشنبه 18 شهریور اتفاقی رادیو فرهنگ را گوش می کردم صدای آقای محمد رضا لطفی را شنیدم که مجری برنامه ای بود!

از خود برنامه می گذرم ولی ایشان در پایان برنامه مقدمه یکی از ساخته های خود را پخش کردند؛ و گفتند که - البته با لحنی که بیش از اینکه شباهت به درخواست داشته باشد شبیه طعنه بود!؟ - چون اثر با صدای محمد رضا شجریان اجرا شده است و او پخش صدای خودش را از صدا و سیما ممنوع کرده است، نمی تواند کل اثر را پخش کند مگر اینکه شجریان نامه ای به صدا و سیما بنویسد و دست کم پخش صدایش را برای برنامه او مجاز کند!؟

پرسشی که در فکرم نقش بست این بود که:

1 – شجریان که بیش از 10 سال است پخش صدایش را ممنوع کرده است ولی با این وجود رادیو و تلویزیون پخش صدایش را بدون مجوز ادامه می دادند.

2 – شجریان فقط پخش دعای ربنای ماه رمضان را بدون اشکال دانسته بود ولی امسال با وجود اجازه وی این اثر پخش نشد!؟

بنابراین پخش کردن و نکردن صدای شجریان همواره نیازی به اجازه او نداشته است و بسته به مسائل سیاسی بوده و امیدوارم آقای لطفی دچار فراموشی شده باشند و خدای نکرده ...

فقط خواهش می کنم طرفداران آقای لطفی این مطلب را پیراهن عثمان نکنند چون قصد من نقد اخلاقی بوده است وگرنه هنر تارنوازی ایشان بر همگان معلوم است.

در پایان به بخش های آغازین آلبوم زیبای چشمه نوش گوش کنید:  دانلود

 

دوم:

کبک ناقوس‌زن و شارک سنتور زن است...(3)

سید سینا حسینی

 

بعد از آشنایی با نکات موسیقایی سنتور نوبت به بررسی ویژگی های یک سنتور خوب می رسد. اولین و مهم ترین اصل در برتری یک ساز نوع صدادهی آن است. صدای هر سازی باید مناسب طبع نوازنده آن باشد. برای این اصل مهم هیچ تعریف خاصی وجود ندارد. هر کس به نحوی صدای خوب را تعریف می کند. اما به هر روی ساز خوب دارای صدای خوب است. پس از روی اجبار و ناتوانی در تعریف (یا به عبارتی وجود تعاریف مختلف برای سلیقه های مختلف)، از این مورد گذر می کنیم و به جنبه های ظاهری یک ساز خوب می پردازیم. قابل ذکر است صرفا ساز با دارا بودن جنبه های ظاهری درست، صدای خوبی نخواهد داشت. اما معمولا سازهای خوب، ظاهر خوب (و نه زیبا!!) دارند.

ابتدا ببینیم سنتور از چه چوبی ساخته می شود. طبق تجربه، سازگران چوب دو درخت را مناسب ترین چوب ها برای سنتور دانسته اند. درخت آزاد و درخت گردو. چوب درختان دیگری از قبیل یک نوع چوب راش (که به خاطر شکل ظاهری اش گویا در اصطلاح به چوب بال مگسی معروف است) فوفل، ممرز و ... هم استفاده شده است؛ اما بهترین ها همان آزاد و گردو می باشد. حتما همه با گردو آشنایی دارید و درخت آزاد برایتان ناآشناتراست. درخت آزاد (یا آزاد دار) درختی جنگلی از تیره نارونها و با نام علمی Zelkova carpinifolia و از درختان بلند قامت (با ارتفاع 20 تا 35 متر) است. چوب آن دارای حالت ارتجاعی (کش سان) و نیمه سخت است. رنگ آن قهوه ای متمایل به نارنجی است. بعضی چوب ها تیره تر و بعضی روشن تر. وزن مخصوص این چوب در حالت خشک 700 کیلوگرم بر مترمکعب است. یعنی 50 کیلوگرم سنگین تر از چوب گردو. (چوب گردو وزن مخصوصی در حدود 650 کیلوگرم بر متر مکعب دارد.) این اختلاف وزن در سازهای ساخته شده نیز به وضوح قابل درک است. این حقیر سنتورهایی که با چوب آزاد ساخته شده اند را بیشتر می پسندم. چرا که صدای لطیف تر و واضح تری نسبت به چوب گردو دارند. بعضی چوب ها هم هستند که قابلیت هایشان مناسب سنتور نیست. مثل چوب توت. چرا که سنتوری که با چوب توت ساخته شود صدای شلوغ و گیجی پیدا می کند چرا که خواص رزونانس چوب توت اینگونه است و به همین دلیل است که سه تار را از توت می سازند تا حجم صدای آن افزایش یابد.

ابتدا بهتر است با اجزا سنتور آشنا شویم. به عکس زیر نگاه کنید:

        1

1 - شاید بتوان گفت مهمترین بخش سنتور برای صدادهی، صفحه سنتور است. صفحه سنتور باید عاری از ترک خوردگی و تو رفتگی و بیرون زدگی بیش از اندازه باشد. (قابل ذکر است صفحه ساز پس از گذشت زمان به علت فشار ناشی از سیمها یک انحنای ناچیز به داخل برمی دارد که امری عادی است.) توجه داشته باشید بعضی سازندگان بی وجدان سنتور در محلهایی که ترک وجود دارد مقداری چسب چوب و رنگ و خاک اره می ریزند تا ترک معلوم نباشد پس روی این مورد دقت کافی را در نظر بگیرید. چرا که اگر در صفحه ترک وجود داشته باشد اول ساز کوک نگه نمی دارند و رفته رفته ترک بازتر می شود تا اینکه سنتور از بین می رود و از سنتور بودن تبدیل به س ن ت و ر می شود!!! هم چنین باید صفحه نه آنچنان نازک باشد که طاقت فشار را نیاورد و نه آنچنان ضخیم که الیاف چوب قابلیت ارتعاش و رزونانس خود را از دست بدهند. ضخامت صفحه رو کمی (حدود 2 میلیمتر) از صفحه زیر کمتر است. یعنی ضخامت صفحه رو حدود 5 تا 6 میلیمتر و ضخامت صفحه زیر 7 تا 8 میلیمتر است. البته تعیین این ضخامت به تجربه سازگر و شناخت او از خواص چوب ها دارد. به عکس شماره زیر توجه کنید.

    2

2 - دیگر بخش سنتور گل سنتور است. گل سنتور گلی شش پر است و قطری حدود 5 سانتی متر دارد که شش سوراخ هم در بین گلبرگ های آن موجود است. بعضی سازها (از الگوی مرحوم مهدی ناظمی) سوراخهای با قطر حدود 2- 3 میلیمتر و بعضی دیگر سوراخهای بسیار باریک دارند که به اسم سوراخ سوزنی معروفند. گل سنتور باید شکلی منظم داشته باشد تا ساز از لحاظ جنبه های بصری شکیل تر باشد. به شکل زیر نگاه کنید:

         3

3 - بخش مهم دیگر سنتور گوشی های آن است. گوشی ها باید منظم و در یک راستا متصل شوند تا کوک را بهتر نگهدارند. شکل گوشی ها در محلی که در کلاف فرو می رود، یک مخروط ناقص است تا بهتر کوک نگه داشته شود. سوراخی که در روی کلاف برای گوشی ایجاد می شود باید کاملا هم اندازه و هم شکل گوشی باشد. یعنی گوشی باید حرکت راحتی در سوراخ داشته باشد، نه آنچنان تنگ که به سختی بپیچد (که گاهی باعث ترک خوردن اطراف سوراخ می شود) نه آن چنان گشاد که گوشی لق شود. خود گوشی ها فلزی (فولادی) هستند. باید دقت کرد چون این گوشی ها با تراشکاری شکل می گیرند معمولا جای تیغه دستگاه تراشکاری روی قسمتی که وارد سوراخ می شود می ماند. این زائده های میکرونی گاهی روی چوب کلاف و داخل سوراخ آن شیار می اندازند که این اتفاق باعث می شود هنگام کوک کردن گوشی به اصطلاح رد کند. اگر به این مشکل برخوردید برای رفع آن اول سیم را شل کنید و گوشی را در جای خود چند بار به چپ و راست بپیچانید تا روان گردد. اگر نشد گوشی را باز کنید و کمی پودر بچه به آن بزنید و در جای خود قرار داده و چند بار به چپ و راست بچرخانید تا روان شود. اگر بازهم نشد گوشی را درآورده و با سمباده نرم (سمباده 1000) سطح آن را پرداخت کنید. دقت کنید اینکار را به نحوی انجام دهید که تغییری در قطر آن به وجود نیاد. یعنی براده برداری نکنید، فقط سطح گوشی را صیقل دهید. بعد از انجام با زدن پودر بچه گوشی را درجای خود قرار دهید. اگر این بار هم نشد سوراخ کلاف احتیاج به برغو خوردن دارد. ساز را به سازنده اش بدهید تا ترمیمش کند. البته اگر ساز مرتب درحال استفاده و کوک شدن باشد این معضل را نخواهد داشت. به شکل ها نگاه کنید:

4

     5

4 - از دیگر بخش های سنتور کلاف های سنتور است. کلافها ضخامتی حدود 16 – 17 میلیمتر دارند. ارتفاع آنها (که همان ارتفاع سنتور باشد) حدود 6 سانتیمتر می باشد. شاید بپرسید سوراخ روی کلاف جلو (و گاهی کلاف پشت) سنتور چیست؟ این سوراخ برای قرار دادن پل های رگلاژ سنتور است. معمولا در داخل سنتور  4 پل (2تا چپ ، 2 تا راست) قرار میگیرد که صدای ساز را منظم می کند. گاهی سازنده برای رسیدن به صدای مطلوب از پلهای دیگری در محل های متنوعی استفاده می کند. به شکل زیر نگاه کنید:

                                        6

5 - از دیگر خصوصیات ظاهری سنتور یکی نظم در نوع بسته شدن سیم هاست. سیمها باید کاملا منظم و با فواصل یکنواخت بسته شوند تا فشار ناهماهنگی به شیطانک سنتور وارد نیاید. هم چنین خرکها باید یک شکل و یک اندازه باشد تا انتقال صوت را دچار اشکال نکنند. روی خرک ها مفتولهایی به اسم ساچمه قرار می گیرد. این ساچمه باید از فولاد مستحکمی باشند تا سیمها رویشان شیار نیاندازند. در صورت وجود شیار هنگام کوک جلو و پشت خرک هماهنگ نخواهند شد. هم چنین خرکها باید روی صفحه سنتور به صورت یکنواخت پخش شوند یا به عبارتی دیگر جمع و به هم نزدیک نباشند. قابل ذکر است که خرک های مربوط به سیم های زرد کمی از خرک های سیم های سفید کوتاه تر است.

            7

6 - رنگ سنتور نباید براق باشد چرا که باعث انعکاس نور می شود. هم چنین معمولا سازهایی که دارای رنگ براقند صدادهی خوبی هم ندارند. که این به علت خواص شیمیایی رنگ است. برای سنتور از یک پوشش خاص استفاده می شود نه از رنگهای صنعتی!!  به شکل نگاه کنید:

               8

اینها خواص ظاهری سنتور بود. اگر سازی دیدید که ظاهر آن اختلاف کمی با توضیحات بالا داشت اما صدای بی نظیری داشت تردید نکنید. (البته اگر ایرادات مهم مانند ترک نداشته باشد.) و توصیه دیگر اینکه سعی کنید یا ساز را مستقیم از سازگر بخرید یا با واسطه معلمی که به درستی اش اطمینان کامل دارید. در بازار ساز خوب کم است و اگر هم باشد گران قیمت. چرا که حق فروش و اجاره مغازه و ... باید تامین شود. و در کل "زهره سازی خوش نمی سازد...." ساز عالی کم یاب است.

در نگهداری ساز سنتور چند نکته ای قابل توجه است. سعی کنید ساز همیشه کوک باشد، یعنی از دیاپازون پایین (یا بالا) نیاید. دقت کنید ساز رطوبت نبیند. برای اینکار از جعبه های مناسب استفاده کنید و هم چنین در داخل جعبه روی ساز یک پارچه نخی یا پنبه ای بیاندازید تا رطوبت کمتر در تماس با ساز باشد. ساز را در معرض باد کولر یا گرمای شوفاژ و ... قرار ندهید. دقت کنید از زیر محلی که ساز را قرار داده اید لوله شوفاژ یا تاسیساتی که تفاوت دمایی ایجاد می کنند عبور نکرده باشد. هم چنین ساز را مستقیم روی سرامیک یا سنگ نگذارید و ... .

در قسمت بعدی راجع به نوازندگان سنتور خواهیم نوشت.

ادامه دارد...

سوم: تکنوازان

 

تکنوازان 744  دانلود

دستگاه: بیات ترک

سنتور: منصور صارمی

کمانچه: کامران داروغه

 

چهارم: شما و رادیو

 دانلود

1 – گفتگو با ملوک ضرابی:

آواز بیات ترک:

بهار مژده نو داد فکر باده کنید            ز عمر خویش در این فصل استفاده کنید

خورید باده مدارید غصه کم و بیش         که غصه کم شود اگر باده را زیاد کنید

مناسب است به شکرانه مقام رفیق               گر التفات به یاران اوفتاده کنید

 

تصنیف نرمک نرمک:

نرمک نرمک از لب چشمه می آید رعنا      خندان خندان ناز و کرشمه می آید رعنا

دلبر رعنا                   ستمگر رعنا

مایه نازی                 عمر درازی

گل مایی رعنا چو بلایی رعنا

اندک اندک در سر کویت اوفتادم رعنا              لنگان لنگان راه وصالت پیمودم رعنا

باغ بهاری                  صبر و قراری

گل مایی رعنا   چو بلایی رعنا

دریا دریا در شب هجرت خون گریم رعنا      یکدم بازآ  تا که ببینی چون گریم رعنا

باغ و امیدی             صبح سپیدی

گل مایی رعنا   چو بلایی رعنا

 

2 – گفتگو با بنان:

3 - آواز علی تجویدی:

 

* همانطور که شنیدید تجویدی سالها در جستجوی خواننده ای بوده است که اجرای این تصنیف سه گاه را به او بسپارد؛ سرانجام اکبر گلپایگانی در آلبوم گل عشق این تصنیف را اجرا کرد: دانلود

 

تصنیف جنگ

 

دلم تنگه   دلم تنگه     

بلور خورده بر سنگه    میون سینه ام جنگه                              

همش جنگه همش جنگه

خداوندا دلا سنگه                    برام این زندگی ننگه

نواهاشم بد آهنگه                     شب و روزش با من جنگه

همش جنگه همش جنگه

چه حرفایی بشر داره                       چه افکاری به سر داره

می گن صبرم ثمر داره                     شب هجرون سحر داره

همه دونند که نیرنگه        سرودی نا خوش آهنگه         میون خوب و بد جنگه                   

همش جنگه همش جنگه

 

4 – گفتگو با یاسمین:

صحرانشین

هر که دیدم یاری داره من ندارم               شب که میشه خانه ای روشن ندارم

برم پیش خدا دادی برآرم                                   من از کی کمترم یاری ندارم

من چرا یک گل به صد گلشن ندارم                  ای خدا من که دل از آهن ندارم

کاش که در دل غم نداشتم                         شب روی سنگ سر می گذاشتم

از همه بودم جدا      از دیاران آشنا                     

من که اینجا یار و غمخواری ندارم                      دیگه در شهر شما کاری ندارم           

 

5 – گوگوش:

کوه:

تو اون کوه بلندی که سر تا پا غروره        کشیده سر به خورشید غریب و بی عبوره

تو تنها تکیه گاهی برای خستگی هام    تو می دونی چی می گم تو گوش میدی به حرفام

به چشم من به چشم من تو اون کوهی    

پر غروری بی نیازی با شکوهی         طعم باران بوی دریا رنگ کوهی                  

تو همون موج غریب قله هایی             تو دلت فریاده اما بی صدایی

تو مثل قله های مه گرفته                     منم اون ابر دلتنگ زمستون

دلم می خواد بذارم سر رو شونه ات        ببارم نم نم دل زیر زیر بارون

 

6 – گفتگو با سیما بینا:

آواز شیرازی بلال بلالم:

الا دختر که چشمون زاغ داری بلال بلالم       سبد در دست و میل باغ و داری بلال بلالم

سبد در دست و میل باغ ما کن خدا میدونه    سرم بشکن ولی دردم دوا کن طبیب دردم

نازنینم مه جبینم بخوابم بلکه در خوابت ببینم

گلی که مو بدادم پیچ و تابش                       به آب دیده و دل دادم آبش

به درگاه الهه کی روا بود                           گل از مو دیگری گیره گلابش

 

تصنیف:

(برگرفته از گلهای صحرایی شماره1)

نگارا کاسه چشمم سرایت، یار          میون هر دو چشمم جای پایت، یار

از آن ترسم که ناگه کج نهی پایت       نشیند خار مژگانم به پایت (ای دل بنالم)3

ای دل بنالم، یار، دل ناله داره، یار        ستاره آسمون دنباله داره (ای دل بنالم)3

 

مو که چون اشتران قانع به خارم، یار         خوراکم خار و خرواری به بارم، یار

ازین خرج قلیل و بار سنگین، یار           هنوز از روی مالک شرمسارم (ای دل بنالم)3

ای دل بنالم، یار، دل ناله داره، یار      ستاره آسمون دنباله داره (ای دل بنالم)3

 

دو زلفونت بود تار ربابم، یار               چه میخواهی از این حال خرابم، یار

تو که با مو سر یاری نداری، یار              چرا هر نیمه شو آیی به خوابم (ای دل بنالم)3

ای دل بنالم، یار، دل ناله داره، یار      ستاره آسمون دنباله داره (ای دل بنالم)

+ نوشته شده در  شنبه بیستم شهریور 1389ساعت 13:15  توسط سعید 

یکم:

کبک ناقوس‌زن و شارک سنتور زن است...(2)

سید سینا حسینی

 

در بخش قبلی با کلیاتی در مورد سنتور آشنا شدیم. حال موارد ریزتری را بررسی می کنیم. همانطور که می دانید از معایب سنتور این است که وقتی کوک شد دیگر از نت مشخصی در پوزیسیون خاص آن، کوک دیگری نداریم جز در چند خرک و نت خاص. مثلا به کوک شور سل در سنتور سل کوک نگاه کنید:

تصویر 1

همانطور که می بینید. از رکرن تنها یک خرک موجود است و آن هم در پوزیسیون بم می باشد. یعنی نوازنده وقتی به سلمک و شهناز برسد دیگر باید در محدوده بم سنتور حرکت کند و آزادی عمل برای سوال و جواب در اکتاوهای مثفاوت را ندارد. قابل ذکر است کوک های دیگری هم برای شور سل وجود دارد. مثلا ر زرد بکار ، ر سفید کرن (با حرکت خرک هفتم به سمت چپ) یا ر زرد و سفید بکار و ر پشت خرک کرن. اما این ها هیچ تغییری در اصل ماجرا ندارد. فقط مثلا کوک ر زرد بکار و ر سفید کرن دست نوازنده را در محدوده عزال و حسینی بازتر می کند. (کوک ر زرد کرن و ر سفید بکار مناسب دشتی و افشاری و ترک ، کوک ر زرد بکار و ر سفید کرن مناسب شور و کوک ر زرد و سفید بکار و ر پشت خرک کرن مناسب ابوعطاست. البته شاید در قطعه ای این گونه نباشد.)

در بالا برای ر سفید کرن، در پرانتز نوشته شده، با حرکت خرک هفتم به سمت چپ. دلیل این امر این است که اگر نوازنده به بکار آن خرک احتیاج داشت با حرکت خرک به سمت راست به کوک مورد نظر برسد. یا مثلا در ماهور هم همین طور است. خرک هفتم به سمت چپ میرود تا نوازنده در هنگام نوازندگی اگر بکار خواست خرک را جابجا کند و دست به کوک نشود. و باز اگر به دلکش یا راک رسید به جای کوک کردن دست به خرک شود.

حرکت خرک در سنتور امری عادی است. اما بهتر است در اجرای زنده حتی الامکان این کار لااقل با ساز نه خرک صورت نگیرد ، چرا که ساز نه خرک سازی کوک بالاست و فشار سیمها علاوه بر اینکه حرکت خرک ها را سخت می کند ، امکان ناکوک شدن چهار سیم آن خرک را هم فراهم می کند. اما با این حال گاه نوازنده از روی اجبار دست به خرک می شود. مثلا در جشن هنر شیراز در سال 1351  که آقایان تهرانی ، بهاری ، شهناز و پایور دستگاه همایون می نوازند، فرامرز پایور خرک اول سیمهای سفید خود را به سمت راست آورده بودند و از کرن تبدیل به بکار کرده بودند تا آن مقدمه دلنشین شان را با گروه بزنند. وقتی قطعه تمام می شود ایشان سریعا دست به خرک می شوند و دوباره خرک را کرن می کنند. چرا که تکنوازی بخش عشاق بر عهده ایشان است. (قابل ذکر است کوکی که استاد پایور در آن برنامه کرده اند کوک جالبی است که برای جلوگیری از طول کلام از ذکر آن خودداری می کنم) یا در جشن هنری دیگر در ماهور، هنگام نواختن پیش درآمد ماهور، اثر مرحوم علی اکبرخان شهنازی، گروه وقتی به دلکش می رسد، فرامرز پایور به سرعت دست به خرک شده و ر سفید (خرک هفتم) را کرن می کنند و در فرود، همانطور که گروه در حال نواختن پیش درآمد است، ایشان دوباره به سرعت ر را تبدیل به بکار می کنند. به این دلیل این دو اجرا را شاهد مثال آوردم که نمونه های تصویریشان موجود است. 

برای رفع این محدودیت ها آمده اند سازهای 11 و 12 خرک ساخته اند. این ساز ها علاوه بر خرکهای بیشتر کوک پایین تری هم دارند و حرکت خرکها ساده تر است.

حسن بیشتر بودن خرک های این سازها در این است که نوازنده بدون تغییر ساز می تواند یک مقام را در مایه های مختلف بنوازد بدون اینکه گردش های مضرابی برایش مشکلی ایجاد کند. مثلا اگر با ساز 12 خرک از خرک سوم شور را شروع کند (مانند کاری که در نه خرک ها انجام می شود) به شور می دست پیدا کرده و چون 6 خرک در بالا و 2 خرک در پایین را داراست (مانند آنچه در نه خرکها موجود است) از لحاظ گردش مسئله ای ندارد. اگر خواننده ای پیدا شد و از شور فا شروع کرد باز مشکلی ندارد و تمام خرک ها برای راحتی گردش مضرابهایش موجود است. هم چنین مایه های دیگر.

شاید این سوال به وجود آید که با وجود این حسن بزرگ ساز 12 خرک چرا 9خرک معمول شده است؟ چند دلیل اصلی وجود دارد:

-          یکم اینکه صدای این سازها آن شفافیت و درخشندگی سنتور های 9خرک را ندارند و زیاد مناسب نیستند.

-           دوم اینکه نواختنشان به این راحتی هم نیست! نوازنده باید سطح بزرگتری را پوشش دهد و تسلط ذهنی برروی این سازها کار زیادی می برد.

-          سوم اینکه همانطور که در شماره پیش و در جدول مربوطه دیدید تعداد 5 نت یک اکتاو در پوزیسیون دیگر هم موجود است. یعنی نت دوی خرک هشتم پوزیسیون اول ، همان نت دوی خرک اول پوزیسیون دوم است. یا ر و می و ... خرک های بعدی. این تکرار نت هایی که روی خطوط حامل یک محل را دارا می باشد، مسئله نت نویسی برای این سازها را دچار مشکل می کند و به همین دلیل است که  تمام نت نویسی های موجود برای سازهای 9خرک می باشند.

-          چهارم اینکه حمل و نقل سازی که وجه بزرگ آن حدود یک متر و پنج شش سانتی متر و ارتفاع آن بیش از 40 سانتی متر است کار مشکلی است.

 

تمام اینها دلایلی است که ساز 9 خرک را ساز استاندارد کرده است و استفاده از آن را متداول تر کرده است و اصولا آموزش سنتور از روی ساز 9 خرک علمی تر است. چرا که هنرجو به راحتی می تواند با آن تکنیک خود را قوی کند. مثلا اجرای یک پاساژ خاص  شاید در سنتور 11 خرک ساده تر باشد؛ چون دست احتیاجی به تغییر پوزیسیون ندارد اما در سنتور نه خرک نوازنده باید آنچنان ذهن و دستش با هم هماهنگ باشد که پرش های مضرابی را تمیز اجرا کند. و کلا به علت تطبیق کامل و دقیق سازهای 9خرک با مایه های موسیقی ملی ، ساز 9 خرک را می توان ساز علمی تری نسبت به دیگر اشکال سنتور دانست. البته با استفاده از سازهای 10 و 11 و 12 "قرآن غلط نخواهد شد".  اینجا فقط بحث مقایسه است. نوازنده باید نوازنده باشد!!

حال که بسیاری از موارد گفته شد مفید می بینم که کوکهای پنج گام موسیقی ایرانی برای سنتور 9خرک سل کوک را ارائه دهم تا مواردی که بیان آن ممکن نیست روشن شود. کوک ها را ببینید:

                          تصویر 2

                 برای دیدن بهتر تصویر، بر روی عکس کلیک راست کنید و گزینه save picture asرا انتخاب کنید.

برای نمونه از بررسی کوک هایی که مطالعه نمودید می توان موارد جالبی استخراج کرد. مثلا شما اگر نیاز به شور لا داشته باشید باید از سنتور لا کوک استفاده کنید، اما با تعویض سنتور فقط مایه به یک پرده فوقانی منتقل می شود و هیچ تغییری در مضراب گذاری ها رخ نمی دهد. اما در سازی مثل تار با چنین تغییری انگشت گذاری ها متفاوت می شوند. این یک حسن سنتور است که از معایب آن مشتق شده است!!

در بخش بعدی راجع به ویژگی های یک سنتور خوب صحبت خواهد شد.

ادامه دارد...

دوم: تکنوازان

 

تکنوازان 733  دانلود

دستگاه: ماهور

سنتور: مجید نجاحی

کمانچه: کامران داروغه

تنبک: جهانگیر ملک

 

سوم: شما و رادیو

 

1 – در بخش نخست اجرای زنده آواز بیات ترک را با صدای 3 خواننده زیر خواهید شنید:  دانلود

 

ایرج

خوشتر ز عیش و صحبت و باغ و بهار چیست؟    ساقی کجاست گو سبب انتظار چیست؟

گلپا

دیوانه محبت جانانه ام هنوز                                 دست از دلم بدار که دیوانه ام هنوز

بر من مبند تهمت عقل،  ای فرشته                        دیوانه ام به جان تو دیوانه ام هنوز

دلکش

امروز از دولت بیدار عزیزان شادیم                              در گلستان وفا از غم خار آزادیم

شادی بزم جم و صحبت اصحاب کمال         سرخوش از جام جلالیم و ز قسمت شادیم

ترانه:

من تو رو میخوام با همه ناز و ادایت به خدا     من تو رو میخوام به جفایت به وفایت به خدا

بیا به خاطر خدا به من بگو چه کار کنم    دلم می خواد ز کوی تو فرار کنم فرار کنم

مرا تو چاره سازی                                         تو مست جام نازی

 

2 – در بخش دوم نیز چنین می شنوید:  دانلود

- ترانه با صدای گوگوش:

 

همصدای خوبم بخون تا بخونم                      عمر من تو هستی بمون تا بمونم

یه جا ابره آسمون یه جا پر از ستاره           یه جا آفتابیه آسمون، یه جا می باره

بی تو اما همه جا ابری و غم گرفتس                 ابر آسمون یه قطره بارونم نداره

تو اگه باشی آسمون صافه                                       غصه ها پشت كوه قافه

با تو من بهارم بی تو شوره زارم، وقتی هستی خوبم

وقتی نیستی بی تو یه قاب شكسته رو دیوارم

اون ور دنیا شبه این ور دنیا روزه        یه جا خورشید خاموشه یه جا داره میسوزه

بی تو اما، شب و روز فرقی با هم نداره     تو چشمای منتظرم سیاهی موندگاره

تو اگه باشی، ابرا میبارن                                     دشتای خالی پر گل میشن

 

- اجرای بی کلام همین ترانه با پیانوی انوشیروان روحانی:

- گفتگو با پرویز یاحقی

- آواز و ترانه با صدای ایرج، ویلن اسدالله ملک و تنبک صیرفی در مایه بیات اصفهان:

 

آواز و ضربی با شعر حافظ

 

ای که در کوی خرابات مقامی داری           جم وقت خودی ار دست به جامی داری

بوی جان از لب خندان قدح می شنوم       بشنو ای خواجه اگر زآنکه مشامی داری

ای صبا سوختگان بر سر ره منتظرند                   گر از آن یار سفرکرده پیامی داری

خال سرسبز تو خوش دانه عیشیست ولی     بر کنار چمنش وه که چه دامی داری

 

ترانه "مگه میشه"

 

گاهی وقتا که دلت می خواد خودت باشی و یارت مگه میشه

دوست داری دوباره برگردی سوی شهر و دیارت مگه میشه

گاهی وقتا که چشم حادثه بیدار میشه                 هفت تا آسمون روی دوش تو آوار میشه

خیلی تلخه می دونم اما خودت یه روز می بینی     چه جوری پیش چشات آیینه دیوار میشه

گاهی وقتا واسه آدم نمیاد نمیاد نمیاد

کاریش نمیشه کرد زندگی اینجوری می خواد

+ نوشته شده در  سه شنبه نهم شهریور 1389ساعت 21:3  توسط سعید 

يکم:

کبک ناقوس‌زن و شارک سنتور زن است...(1)

سيد سينا حسينی

 

مدت طولانی است که در نظر داشتم در مورد ساز و علاقه اصلی ام "سنتور" مطلبی برای وبلاگ گلها  بنویسم. اما کاهلی مانع کار بود. تا مدیر وبلاگ، بنده را ترغیب به انجام این امر کردند. حالا در زیر مطالبی در این موضوع خواهید خواند. قابل ذکر است مطمئنا مطالب زیر در حد سواد ناچیز این حقیر می باشد و خطاهای احتمالی را تذکر خواهید داد.

از سنطور ...

روح الله خالقی در فصل اول بخش دوم کتاب "نظری به موسیقی" درباره موسیقی عیلامی ها می نویسد: «از نقوش برجسته عیلامی دو نمونه کامل از ارکستر آنها که یکی دسته نوازندگان و دیگری دسته سرایندگان است به دست آمده و در "بریتیش میوزیوم" [موزه بریتانیا] است. دسته نوازندگان از یازده ساززن تشکیل می شود که هفت نفر آنها چنگ می نوازند و دو نفر نی مضاعف می زنند و یک نفر سازی شبیه به سنتور می نوازد و نوازنده دیگری هم یک قسم آلت ضربی می زند» این نوشته از روح الله خالقی قدمت سنطور در موسیقی را بیان می کند.

همانطور که می دانید عیلامیها یکی از اقوام سرزمین ایران بودند که از ۳۲۰۰ سال پیش از میلاد تا ۶۴۰ پیش از میلاد، بر بخش بزرگی از مناطق جنوب غربی فلات ایران فرمانروایی می‌کردند. استان هایی مانند بوشهر ، کرمان ، لرستان ، چهارمهال و بختیاری و ... جزو این تمدن بوده اند. پس می توان تخمین زد نقش برجسته ای که روح الله خالقی به آن اشاره کرده است حداقل برای 640 پیش از میلاد می باشد. البته مطمئنا این یک نتیجه گیری دم دستی و غیر علمی است که خالی از اشکال نمی باشد مانند تمام پیشینه موسیقی ما از قبل از حدود 200 سال اخیر. ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (قرن 4 هجری قمری) سنطور را از ساز های متداول ساسانیان دانسته است.

...تا سنتور...

سنتور جزو سازهای زهی مضرابی (Strings-Struck) می باشد. سنتور امروزی (که پیشینه کمتر از 200 سال آن در دسترس است) یک حجم ذوزنقه ای تو خالی است که سیمهای بسیار برآن بسته شده و از یکسو به گوشی ها و بعد از عبور از خرک ها ، در سوی دیگر به سیم گیرها متصل است. خرک های سنتورهای امروزی در دو ردیف ، یک ردیف در چپ و یک ردیف در راست قرار می گیرند. این خرک ها قابلیت حرک را دارا هستند ، یعنی به صفحه سنتور میخ یا چسب زده نشده اند. بر روی سنتور دو نوع سیم بسته می شود. اول سیمهای زرد که از جنس برنج (hard brass) بوده و از روی خرک های سمت راست عبور می کنند که اکتاو اول یا بم سنتور را تشکیل می دهند. دوم سیم های سفید که از جنس فولاد بوده و از روی خرکهای سمت چپ عبور می کنند و قسمت راست این خرکها اکتاو دوم سنتور و قسمت چپشان (موسوم به پشت خرک) اکتاو سوم سنتور را تشکیل می دهند. سیم های سنتور قطری در حدود چهار دهم میلیمتر (400 میکرون) دارند و به سیم صفر چهل معروفند. سنتور سازی با بدنه کاملا چوبی بوده که با دو مضراب عصا شکل نواخته می شود.  این ساز دارای معایب و محاسنی است که در ذیل به شکل مبسوط به آن می پردازیم.

امروزه سنتور به اشکال مختلفی ساخته می شود: 9 خرک سل کوک ، 9 خرک لا کوک ، 9 خرک سی کوک ، 10 خرک ، 11 خرک ، 12 خرک ، کروماتیک و ... . مانند نی که اقسام مختلفی دارد. امروزه سنتور های 9 خرک سل کوک و لا کوک در نوازندگی متداول تر می باشند.  وسعت این ساز حدود 3 اکتاو (در نه خرک سه اکتاو و یک پرده و در دوازده خرک سه اکتاو و چهار پرده) می باشد. کوک خرک های سنتور های متفاوت و متداول امروزی را در جدول ذیل ببینید. قابل ذکر است انواع دیگری از سنتور مانند 10 خرک سل کوک ، 10 خرک فا کوک و کروماتیک و کروماتیک بم و ... هم ساخته می شود که در جدول نیامده اند.

حال شاید این سوال به وجود آید که این همه شکل مختلف برای یک ساز به چه علت است؟! مگر با یازده خرک نمی توان شور زد که نه خرک هم ساخته اند؟! اگر به مایه دیگری احتیاج است کوک را تغییر می دهیم نه ساز را!! (توضیح: همانطور که می دانید مایه در موسیقی به محل شروع و نوع علامات عرضی یک گام گفته می شود. برای مثال برای گام شور مایه های سل ، لا و ... موجود است. یعنی شوری که تنیک آن سل یا لا یا .. است. هر مایه کوک منحصر به فرد یا همان علامات ترکیبی سلاح کلید مخصوص به خود را داراست)

جواب: بعضی مایه ها را نمی توان روی بعضی سازها پیاده کرد. یعنی مثلا اگر بخواهیم شور سل که از خرک سوم سنتور سل کوک شروع می شود را تبدیل به شور لا کنیم ، اگر به جای استفاده از ساز لا کوک، کوک تمام خرک ها را یک پرده بالا ببریم به طرزی که شورمان باز از خرک سوم شروع شود اما نت آن لا باشد، منطقی نیست؛ چرا که کوک آنقدر بالا می رود که علاوه بر احتمال پارگی سیم ها ، فشار وحشتناکی به صفحه ساز وارد می آید. یا مثلا در حالتی دیگر کوک آنقدر پایین می آید که سیمها دارای ارتعاش زیادی می شوند و به علت افزایش دامنه حرکت ارتعاش سیم ، سیم ها به هم برخورد می کنند و صدای نامطلوبی خواهیم داشت. علاوه بر این اگر کوک ساز بالاتر یا پایین تر از حد خود باشد صدای ساز حالات دلنشین خود را از دست می دهد.

از طرف دیگر اگر از خرک های دیگری مقام یا گام مربوطه را شروع کنیم ، مثلا برای شور لا از خرک چهارم ساز سل کوک، نوع مضراب گذاری ها و چرخش های مضرابی دست نوازنده را برای حرکت در آن مقام بسته تر می کند. البته نوازنده باید آنقدر تمرین داشته باشد که از هر خرکی که بخواهد مقام و گام مورد نظر خود را بنوازد اما مطمئنا انتظار معجزه نیست!! آنطور که نوازنده در کوک های استاندارد آزادی عمل دارد در کوک های دیگر نخواهد داشت مگر برای قطعه ای خاص.

در زیر کوک ها (مایه ها)ی استاندارد سازهای نه خرک ، یعنی سل و لا و سی ، را می بینید. در مورد سازهای 11 و 12 خرک بعدا سخن خواهیم گفت.

همان طور که می بینید در جدول فوق فقط گام های موسیقی ایرانی نوشته شده است. شما به راحتی و با اطلاع از تئوری ابتدایی موسیقی می توانید سلاح کلید (نوع کوک) و آوازهای مرتبط با این گامها را بیابید.چون بحث ما این موضوع نیست ، از آن عبور می کنیم.

در بخش بعدی روی کوک سنتور و مقایسه انواع آن تمرکز می کنیم.

ادامه دارد...

دوم: تکنوازان

 

دانلود

 

تکنوازان 578

دستگاه: سه گاه

سنتور: رضا ورزنده

کمانچه: کامران داروغه

تنبک: جهانگیر ملک

 

سوم: شما و رادیو

 

1 – در برنامه نخست آواز و ترانه ای با صدای ایرج می شنوید:  دانلود

 

آواز

مایه: بیات ترک

شعر: حافظ

نوازندگان: اسدالله ملک - جمشید کیایی - صیرفی

مجری: علی تابش

 

به مژگان سیه کردی هزاران رخنه در دینم      بیا کز چشم بیمارت هزاران درد برچینم

الا ای همنشین دل که یارانت برفت از یاد   مرا روزی مباد آن دم که بی یاد تو بنشینم

 

تصنیف گله ها

آهنگساز: حسین صمدی

ترانه سرا: بهمنی

 

پس کی من و تو، دیگه تموم میشه، ز هم این گله هامون

کی دست من و تو، بازم پل می زنه، روی فاصله هامون

نمیشه من و تو از هم مثل شب و روز جدا بمونیم

تو می خوای من و تو تا کی مثل سنگا بیصدا بمونیم

گله های ما دیگه همه تکراری شده     زندگی برای ما دیگه بیزاری شده

 

2 – برنامه دیگری می شنوید که به مناسبت روز سیزده بدر  و با مجریان مستجاب الدعوه و فروزنده اربابی برگزار می شود. در این برنامه مسابقه حضور ذهن بین خوانندگان (شهین، پرتو و ایرج) و ارکستر شما و رادیو به رهبری ناصر زرآبادی فی البداهه برگزار می شود.  دانلود

 

1 - ترانه سبزه و صحرا

خواننده: شهین

شعر و آهنگ: کریم فکور

 

گل پونه، نعنا پونه، تازه پونه، ریزه پونه      روز سیزده بدره نعنا پونه فراوونه

باد بهار آید و غوغا کند                       دل هوس سبزه و صحرا کند

لاله رخی سبزه گره می زند      تا گره از مشگل خود وا کند

در دل خود کرده نهان             آرزوی یار جوان

بهر چه حاشا کند

نرم و سبک همچو نسیم سحر    خیز و تو هم جانب صحرا گذر

خوش بود این لحظه غنیمت شمار              وعده میکفن به بهار دگر

هر جا که آید ز شوق دل سر می کند      آواز شادی نغمه سرای خوش نوا

گر نغمه او از پونه و نعنا بود      بانگ دل است و آید به گوشم آشنا

چاغاله بادومه، چاغاله بادوم، تازه بادوم، سبزه بادوم، ریزه بادوم

بهر سحر بوی گل آرد صبا                       به به ازین رایحه جانفزا

به چه هوایی چه نسیم خوشی         جانب صحرا بردم این هوا

خیز و بیا ای گل من              در نظرم باغ و چمن

بی تو ندارد صفا

نرم و سبک همچو نسیم سحر       خیز و تو هم جانب صحرا گذر

در سر سبزه گره ای گل ببیند             وز سر ابرو گره بشگا بخند

 

2 –آواز کوچه باغی(بیات تهران) از ایرج در سه گاه

 

خدایا دلبرم نارو به من زد شرمسارش کن   ز شهر آواره اش کن سوی غربت تار و مارش کن

تقاص ما رو از او پس بگیر اندرین تهرون              مثال من دچار اخم و تخم صاحب کارش کن

 

* متاسفانه قسمت سوم برنامه که خانم پرتو برنامه اجرا می کند را کامل نداشتم؛ از دوستانی که برنامه کاملتر را دارند خواهش می کنم برای وبلاگ بفرستند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سوم شهریور 1389ساعت 17:10  توسط سعید