یکم:

موسیقی محلی ایران

 

در گذشته چند بار به دو موضوع زیر پرداختیم:

1 - ترانه های محلی ایران به ویژه از برنامه گلهای صحرایی.

2 - بازسازی آثار گذشتگان.

این بار همزمان به هر دو موضوع بالا در قالب یکی از ترانه های محلی که چند باز سازی شده است می پردازیم:

نخست قطعه بی کلام را گوش کنید: دانلود

 

1 – برگرفته از گلهای رنگارنگ 305  دانلود

مایه: افشاری

آهنگ: محلی کردی

شعر ترانه: رحیم معینی کرمانشاهی

تنظیم: جواد معروفی

خواننده: عبدالوهاب شهیدی

 

شیدا شده ام چه کنم با دل      رسوا شده ام چه کنم با دل

چه کنم با دل ز جدایی                   به کجا رفتی به کجایی

 

ز جهان دل برکندم تا شوری پیدا کردم    

تو پریشان مو کردی چون مجنون صحرا گردم   ز تو نوشین لب باشد هم درمان و هم دردم

دلم از خون چون مینا لبریز و من خاموشم    

شب هجران جای می خوناب دل می نوشم               ز خیالت برخیزد بوی گل از آغوشم

تو سیه چشم از چشمم تا دوری من بیمارم

تو سیه گیسو هر شب در خواب و من بیدارم      تو لب میگون داری من اشک گلگون دارم

ز تو دل گر برگیرم از غم دیگر می میرم               به خدا دور از رویت از جان شیرین سیرم

 

2 – آلبوم کنسرتی دیگر  دانلود

خواننده: شهرام ناظری

سه تار: داریوش طلایی

دف: بیژن کامکار

 

ز جهان دل برکندم تا شوری پیدا کردم         تو سیه گیسو کردی چون مجنون صحرا گردم  

کردی؟

ز تو دل گر برگیرم از غم دیگر می میرم               به خدا دور از رویت از جان شیرین سیرم

کردی؟

شب هجران جای می خوناب دل می نوشم               ز خیالت برخیزد بوی گل از آغوشم

کردی؟

 

3 – آلبوم ایران زمین  دانلود

خواننده: بیژن بیژنی

تنظیم: کامبیز روشن روان

شعر: فریدون مشیری

 

دلربا دلنشین شيرين ‌ادا نازنين                      به كجا رفتى بيا تب و تابم را ببين
چه شبى دارم تنها، تنهایی و تنهایی      گره از گیسو بگشا تا ز سحر در بگشایی
بهار اومد كه گل‌ها رنگ و وارنگه، جونم      ديدن يارت  سر چشمه قشنگه، جونم
بچينم گلى بیارم در سرایت، جونم              ببينم رویت ریزم در پيش پایت، جونم
گل‌ نارم گلنارم غم تو بر دل دارم                  نفسى بنشين یارا من تشنه دیدارم
گل به گیسویت بستى ما را پریشان دارى    به پریشانی شادم گر تو روا می‌داری

 

دوم:

 برنامه گلها  دانلود

مایه: افشاری

آهنگسازی و تنظیم: حبیب الله بدیعی

ترانه سرا: تورج نگهبان

خواننده: رویا(رضوان زادهوش)

آواز: محمودی خوانساری

شعر آواز: قاآنی

همنوازان آواز: حبیب الله بدیعی- منصور صارمی – جهانگیر ملک

شعرهای متن: رهی معیری - سیمین بهبهانی

گوینده: فیروزه امیر معز

 

گوینده غزلی از رهی معیری می خواند:

لاله دیدم روی زیبای توام آمد به یاد      شعله دیدم سرکشی های توام آمد به یاد

سوسن و گل آسمانی مجلسی آراستد   روی و موی مجلس آرای توام آمد به یاد

بود لرزان شعله شمعی در آغوش نسیم     لرزش زلف سمن سای توام آمد به یاد

 

تصنیف:

 

(بخوان ز نگاهم که غرق گناهم           بگو چه کنم؟ گم کرده راهم           ندانم از این دنیا چه خواهم)2

(بگو، تو بگو رو به که آرم؟           به دست چه کس دل بسپارم

کجا برم این دل که نباشد             نشان تو ای صبح بهارم)2

هر کجا پا می گذارم           خاطراتی از تو دارم                   

بیا بهار و گذشته ها رو تو بار دیگر به خاطر آور

(دریغا محبت به دلها نپاید                                       وفای تو هم با دل ما نپاید

خدا نکند که به دل دگری جای تو گیرد                   خدا نکند غم تو به دلم پایان پذیرد)2

***

بیا بهار و گذشته ها رو (تو بار دیگر به خاطر آور)2

گوینده:

در چمن پروانه ای آمد ولی ننشسته رفت      با حریفان قهر بیجای توام آمد به یاد

پای سروی جویباری زاری از حد برده بود     های های گریه در پای توام آمد به یاد

گوینده این بار غزلی از سیمین بهبهانی می خواند:

چون درخت فروردین پرشکوفه شد جانم     دامنی ز گل دارم بر چه کس بیفشانم

ای نسیم جان پروز امشب از برم بگذر      ورنه این چنین پرگل تا سحر نمی نمانم

لاله وار خورشیدی در دلم شکوفا شد           صد بهار گرمی زا سر زد از زمستانم

 

آواز:

دل شکسته من آهش ار اثر دارد                  دعا کنم که خدایش شکسته تر دارد

دلم به زلف تو آهی کشید و جانم سوخت     درست شد که به شب آه دل اثر دارد

بدین امید دلم در رهت به خاک افتاد             که خم شود سر زلفت ز خاک بردارد

ز سیم اشک و زر چهره ام توان دانست             که شهر عشق گدایان معتبر دارد

                                            

گوینده شعر دیگری از سیمین بهبهانی می خواند:

بوی یاسمن دارد خوابگاه آغوشم                  رنگ نسترن دارد شانه های عریانم

شعر همچو عودم را آتش دلم سوزد           موج عطر از آن رقصد در دل شبستانم

سیمین بهبهانی

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و سوم دی 1389ساعت 14:41  توسط سعید  | 

یکم: آرشیو وبلاگ

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم       فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم

اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد       من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم

 

پس از هک شدن وبلاگ و از دست رفتن آرشیو بسیاری از دوستان برای کمک به بازیابی این مطالب اعلام آمادگی کردند که از همه شما سپاسگزاری می کنم.

دوست گرامی آقای فرهاد اردکانی (وبلاگ گنجینه موسیقی http://ardekani.mihanblog.com) لطف کردند و تقریبا همه آرشیو را بازیابی کردند و برای من فرستادند که از ایشان بسیار سپاسگزارم.

* اما به پیروی شعر حافظ که در بالا نوشتم بر آن شدم که طرحی نو در اندازم و علاوه بر آپلود دوباره مطالب، آنها را طبقه بندی کنم و بصورت موضوعی نیز آرشیو کنم.

البته مطالبی مانند گلها و تکنوازان در بسیاری از وبلاگها منتشر می شوند و تکرار مکررات هستند ولی چون در این وبلاگ شعر آنها هم تقدیم می شد برای علاقه مندان به این موضوع دوباره آپلود شدند.

 

دوم:

گوشه هداوندی

 

در شماره 106 وبلاگ آوازی از ایرج در مایه بیات اصفهان تقدیم شد که دوستان در مورد نام گوشه اجرا شده نظراتی داشتند.؛ این بار به این گوشه خواهیم پرداخت:

کوتاه این که برخی از گوشه های ردیف دارای وزن ثابت هستند و در هر همه دستگاه ها و گوشه های اصلی آنها می توانند اجرا شوند. مانند کرشمه، مثنوی، زنگوله و ...

یکی از این گوشه ها که در برنامه گفته شده اجرا شد، هداوندی است که در ردیف –شهر–  اصفهان مرسوم است.

به اجرای این ملودی در گوشه های مایه اصفهان با سه تار و آواز حسن کسایی گوش کنید: دانلود

 

اصفهان

گر شاهد بازاری گر بی سروپا هستم          منعم مکن ای ناصح در دست قضا هستم

خجسته

دریای خروشانم خاموشم و جوشانم              هم پاکم و آلوده و هم قهر و صفا هستم

بیات راجه و عراق

با هر که درآمیزم یک چندی و بگریزم                      آرام نمی گیرم من باد صبا هستم

عشاق

با هر که درآمیزم یک چندی و بگریزم                      آرام نمی گیرم من باد صبا هستم

فرود و طوسی (یا نیشابورک)

نی باده کند مستم من سرخوشم ار هستم        نه از مردم هشیارم نه فکر فنا هستم

 

به اجرای همین گوشه به فرم تصنیف به روایت عبدالله دوامی و صدای محسن کرامتی و کمانچه پریسا کاشفی با شعر فروغی بسطامی نیز گوش کنید: دانلود  دانلود نت

 

چین زلف مشکین را بر رخ نگارم بین           حلقه های او بشمار عقده های کارم بین

ای که هیچ نشمردی ناله های زارم را                  باری از سر رحمت حالت نزارم بین

ای که از تو مایوسم دارمت به دل دوسم              فکر مدعایم کن چشم اشکبارم بین

 

به اجرای دیگری با نام باغ گل گوش کنید که با شعر فریدون همراه تنظیم فرامرز پایور و صدای علی رستمیان: دانلود

از بهار رخسارت باغ گل نثارم کن                        خنده خنده گلباران فارغ از بهارم کن

روزگار تارم بین جان بی قرارم بین                      رنج انتظارم بین چاره ای به کارم کن

ای غزال شیرافکن قدر تیر خود مشکن           خسته ام پناهم ده بسته ام شکارم کن

 

 

* چون در مورد گوشه درویش هم حرفی به میان آمد به اجرای گوشه بیات درویش حسن نیز گوش کنید: دانلود

 

سوم: تولد هنرمندان

 

در ماه گذشته رسمی تازه بنیان گذاشتیم که به جالی سالمرگ، در سالروز تولد هنرمندان از آنها یاد کنیم و اثری تقدیم کنیم:

 

یکم: حسین خواجه امیری(ایرج)

11 دی ماه 1313 خورشیدی در کاشان

ایرج

 

این اثر  بنا به درخواست شیرین تقدیم می شود: دانلود

 

سه گاه (شما و رادیو)

ویلن: (پرویز یاحقی)؟

تار: (فرهنگ شریف)؟

 

صبا به تهنیت پیر می فروش آمد               که موسم طرب و عیش و ناز و نوش آمد

هوا مسیح نفس گشت و باد نافه گشا           درخت سبز شد و مرغ در خروش آمد

ز مرغ صبح ندانم که سوسن آزاد                چه گوش کرد که با ده زبان خموش آمد

 

دوم: سیما بینا

17 دی ماه 1323 در بیرجند

 سیما بینا

بیشتر شهرت سیما بینا به خاطر اجرای موسیقی محلی است بنابراین یکی از ترانه های محلی که با صدای او در برنامه گلها اجرا شده است تقدیم می شود:

 

یک شاخه گل 21

خواننده: سیما بینا

گوینده: روشنک

 دانلود

رباعیات از مولانا جلال الدین محمد مولوی دانشمند و شاعر قرن هفتم است. مولوی چون تا پایان زندگی در قونیه یکی از شهر های روم بوده ملای رومی اش نامیده اند. کتاب مثنوی و دیوان شمس تبریزی از او است.

ترانه "ای دل بنالم"

 

نگارا کاسه چشمم سرایت، یار                    میون هر دو چشمم جای پایت، یار

از آن ترسم که ناگه کج نهی پایت       نشیند خار مژگانم به پایت (ای دل بنالم)3

ای دل بنالم، یار، دل ناله داره، یار        ستاره آسمون دنباله داره (ای دل بنالم)3

***

مو که چون اشتران قانع به خارم، یار                خوراکم خار و خرواری به بارم، یار

ازین خرج قلیل و بار سنگین، یار       هنوز از روی مالک شرمسارم (ای دل بنالم)3

***

دو زلفونت بود تار ربابم، یار                          چه میخواهی از این حال خرابم، یار

تو که با مو سر یاری نداری، یار       چرا هر نیمه شو آیی به خوابم (ای دل بنالم)3

 

همراه دکلمه خانم روشنک، ویلن (تجویدی؟) در دستگاه شور شنیده می شود:

 

در مذهب عاقلان قراری دگر است         زین باده ناب را خماری دگری است

هر علم که در مدرسه حاصل گردد         کار دگر است و عشق کار دگرست

 

از لطف تو هیچ بنده نومید نشد                   مقبول تو جز مقبل جاوید نشد

لطفت به کدام ذره پیوست دمی               کان ذره به از هزار خورشید نشد

 

از شبنم عشق خاک آدم گل شد           صد فتنه و شور در جهان حاصل شد

صد نشتر عشق بر رگ روح زند            یک قطره از آن چکید و نامش دل شد

 

سوم: محمد رضا لطفی

17 دی ماه 1325 در گرگان

محمد رضا لطفی

 

قطعه بسیار زیبا در مایه بیان اصفهان: دانلود

+ نوشته شده در  جمعه دهم دی 1389ساعت 10:6  توسط سعید  | 

یکم:

به چه کار آیدت ز گل طبقی                       از گلستان من ببر  ورقی

گل همین پنج روز و شش باشد     این گلستان همیشه خوش باشد

 

همانطور که بیشتر شما متوجه شدید چند روزی وبلاگگلها هک شده بود و آرشیو نوشته ها و سپس خود وبلاگ هم پاک شد که آقای Sam برای ما ثبت کرد که از طرف همه گلهایی ها از ایشان سپاسگزاری می کنم.

هر چند ظاهر این ماجرا تلخ بود ولی آن را به فال نیک می گیریم و از کسی هم گله ای نداریم ...

 

           درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد     نهال دشمنی برکن که رنج بی شمار آرد

 

دوم:

عزت روحبخش

عزت روحبخش

 

عزت روح بخش اهل آشتیان و از شاگردان علیخان نایب السلطنه بود. او در 16 سالگی با بازی در نمایش خسرو و شیرین و اپرت دخترک بت پرست وارد عرصه هنر شد.

دو خاطره از هنرمندان درباره روحبخش:

۱ - نواب صفا درباره شروع کار خود می گوید: ذوق ترانه سرایی، آن زمان که 21 سال داشتم (حدود سال 1324) در من پا گرفت، اما هیچ آهنگساز و خواننده ای را نمی شناختم. ابتدا روی چند ترانه کردی و کرمانشاهی که می دانستم شعر فارسی گذاشتم که یکی از آن ها که شهرت یافت، ترانه "موسم گل شد و وقت گل چیدن" است. کریم فکور که آن روزها دانشجوی حقوق بود، مرا راهنمایی کرد که به خانم روحبخش مراجعه کنم. خانه روحبخش در خیابان سی متری بود. وقتی ترانه را برایش خواندم با آن که از شعر چیزی نمی فهمید، احساس خوشایندی به او دست داد. اعضای ارکستر او در آن روزگار بردران وفادار بودند. سرانجام ارکستر وفادار این ترانه را اجرا کرد که اتفاقا بر سر زبان های افتاد و بدین ترتیب به جرگه ترانه سرایان پیوستم.

۲ - ناصر زرآبادی درباره آشنایی خود با روحبخش و آغاز همکاریش با وی می گوید : یک شب در محل انجمن موسیقی ملی دعوت بودم. خانم روحبخش به من گفت: شما همان شخصی هستید که در رادیو با خانم قمر همکاری می کنید؟ من جواب مثبت دادم. خانم روحبخش از من خواست اگر ممکن است ضمن همکاری با خانم قمر با او نیز همکاری کنم. زرآبادی این پیشنهاد را می پذیرد و از سال 1324 به اتفاق عباس شاپوری، مهدی تاکستانی، مرتضی گرگین زاده و قاسم جلالیان برنامه های روح بخش را به مدت 3 سال با ارکستر خود اداره می کند.

روح بخش در سال 1330 فیلم شکار خانگی به کارگردانی علی دریابیگی بازی کرد.

فرح دخت طاقانی خواهرزاده روحبخش بود که با نام پوران می خواند. عزت روحبخش در سال 1368 درگذشت و در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.

 

سوم: برنامه گلها

یک شاخه گل 176

مایه: بیات اصفهان

آهنگ: شیدا

تنظیم: جواد معروفی

خواننده: روحبخش

شعر های متن: لعبت شیبانی

گوینده: روشنک

دانلود 

گوینده:

عشق است که سلطان دل خسته ماست    عشق است که سر منشا هر درد و بلاست

هر چند که عاشقی گناه است  ولیک                   پاکیم چو در سینه ما عشق خداست

 

گفته بودم که چو گل رونق گلزاری تو                           از جفا دوری و محبوب وفاداری تو

لعبت ار رسم وفا پیشه کند نیست عجب                 عجب آن است که بازیچه اغیاری تو

 

آن چه در ساغر نظم نثار شد از سروده های بانویی است متخلص به لعبت؛ لعبت با آن که از کودکی با سخن موزون و سخنوری دلبستگی داشته، روزنامه نگاری را پس از دو سالی تحصیل در پاریس پیشه خود ساخت. ولی دیری نگذشت که بیان مکنون دل را به نظم مرجح شمرد و در این راه طبع آزمایی کرد و به روشی که سوی نوپردازان می گراید اشعاری سرود.

لعبت مشهور به لعبت شیبانی به سبک قدیم با پیروی از قواعد عروضی نیز اشعاری دارد که از سوز و گدازها، شیدایی و سودازدگی حکایت می کند:

 

چه شد ای دوست که یاد از دل ما کردی باز       مگر از جور دیدی که وفا کردی باز

چون گل تازه به یک خنده مستانه خویش     بس کدورت که مبدل به صفا کردی باز 

در دل سرد که افسرده و ماتم زده بود             به نگه آتش سوزنده به پا کردی باز

لعبت از رنج شب هجر ننالد دیگر              که به یک بوسه تو این درد دوا کردی باز

 

تصنیف:

 

خفتن عاشق یکی است بر سر دیبا و خار        چون نتواند گشود دیده به دیدار یار

خوشگلم یار سنگین دلم     من به خال لبت مایلم

دامن می کشی، ما را می کشی،  تو با ناوک مژگان

مطرب به یاران بگو این غزل دلپذیر                  ساقی مجلس بیار آن قدح غمگسار

خوشگلم یار سنگین دلم     من به خال لبت مایلم

دامن می کشی، ما را می کشی،  تو با ناوک مژگان

***

تا کی به تمنای وصال تو یگانه        اشکم شود از هر مژه چون سیل روانه

ای تیر غمت را دل عشاق نشانه    خلقی به تو مشغول و تو غایب ز میانه

 

* (آقا سینا یادآوری کردند:) این تصنیف با همین ملودی ولی با شعر دیگری در کتاب ردیف آوازی و تصنیفهای قدیمی عبدالله دوامی گردآوری فرامرز پایور منتشر شده است که آهنگساز سالار معزز غلامرضاخان میرپنج معرفی شده است!؟

به اجرای دیگر همین تصنیف با صدای محسن کرامتی و کمانچه پریسا کاشفی گوش کنید:

                                                           دانلود ترانه  دانلود نت

 

اول عهد شب است، آخر صبح ای ندیم          صبح دوم بایدت، سر ز گریبان برآر

ای نگار نازنین من          ای دلبر مه جبین من

جانم می زنی، خدا می زنی، حبیب می زنی

تو از ناوک مژگان          دل پیر و جوان را      همه خلق جهان را

اشکم شود از هر مژه چون سیل (روانه)2   ای تیر غمت را دل عشاق (نشانه)2

جمعی به تو مشغول و تو غایب ز میانه

 

چهارم: تکنوازان

حبیب الله بدیعی 

این بار به دوستداران ویلن حبیب الله بدیعی هدیه ویژه ای تقدیم می شود که می دانم بسیاری در آرزوی آن هستند.

قطعه تصویری در مایه دشتی: دانلود

تکنوازان ؟ دانلود

مایه: شور

ویلن: حبیب الله بدیعی

سنتور: منصور صارمی

تنبک: (جهانگیر ملک؟)

 

*بخشی از قطعه بسیار زیبای بالا مدتی آرم موسیقی وبلاگ بود که بسیاری از دوستان خواستار اجرای کامل آن بودند که این بار تقدیم می شود.

* این قطعه بر پایه چهارمضراب، ساخته ابوالحسن صبا در کتاب راست کوک ایشان بوسیله بدیعی نواخته شده است.

* هر چند برنامه بالا به شکل برنامه تکنوازان می باشد ولی چون نسخه با معرفی آن را به دست نیاوردم در این باره و همچنین نوازنده تنبک مطمئن نیستم.

+ نوشته شده در  جمعه سوم دی 1389ساعت 19:3  توسط سعید  | 
+ نوشته شده در  جمعه سوم دی 1389ساعت 9:19  توسط سعید  |